Astronomlar, yıldızlar ve onların çevresindeki gezegenler arasındaki karmaşık ve çoğu zaman şiddetli etkileşimleri çözmeye henüz yeni başlamış durumda. Bu bağlamda dikkat çeken bir örnek, sıra dışı dönme hareketine sahip kırmızı dev yıldız Kepler-56. Araştırmalar, yıldızın bu garip davranışının geçmişte bir gezegenini yutmasından kaynaklanabileceğini öne sürüyor.

Kepler-56’nın çevresinde zaten bilinen iki ötegezegen bulunuyor. Ancak Tokyo Üniversitesi Astronomi Bölümü doktora öğrencisi Takato Tokuno, yıldızın alışılmadık özelliklerini inceledikten sonra, sistemin uzun zaman önce kaybettiği bir “kardeş gezegeni” olabileceğini belirledi.

Kepler-56’ın davranışı ilginç

Yıldızın dikkat çekici özelliklerinden biri, dış katmanının normal kırmızı dev yıldızlara göre yaklaşık 10 kat daha hızlı dönmesi. Üstelik, yıldızın çekirdeği ve dış katmanı birbirine hizalanmamış durumda. Yani dönme yöneleri farklı.

Peki bu nasıl mümkün olabilir? İlk akla gelen açıklama, bilinen ötegezegenlerin etkisi. Büyük gezegenler, tıpkı Jüpiter’in Güneş’i hafifçe sallaması gibi yıldızlarını çekimsel olarak etkileyebilir. Ayrıca gezegenler, yıldızlarında gelgitler yaratabilir. Küçük bir çekim kuvveti bile, milyonlarca yıl boyunca tekrarlandığında, yıldızın dış atmosferini hızlandırabilir. Eğer gezegenler yıldızın dönme ekseniyle hizalanmamışsa, bu durum çekirdek ve dış katman arasında hizalanma sorunlarına yol açabilir.

Ancak Tokuno, bu senaryonun gerçekçi olmadığını fark etti çünkü gezegenlerin gelgitleri yükseltmek ve dönme enerjisini yıldızlara aktarmak için diğer sistemlerde görülenlerden çok daha verimli bir yetenek gerektirecekti.

Bir gezegeni yutmuş olabilir

Tokuno’ya göre daha olası senaryo, yıldızın bir gezegeni yutmuş olması. Bir yıldız gezegenini yuttuğunda, dönme hızında değişiklik meydana gelir. Tokuno, bunu Dünya’ya çarpan dev bir meteorun enerjiyi aktararak Dünya’yı hızlandırmasına benzetiyor. Eğer gezegen yıldıza alışılmadık bir açıyla çarptıysa, bu hem dış katman ve çekirdek arasındaki uyumsuzluğu hem de hızlı dönmeyi açıklayabilir.

Henüz hakemli incelemeden geçmeyen araştırmada bu senaryonun gerçekleşebilmesi için yutulan gezegenin Jüpiter kütlesinin yarısı ile iki katı arasında olması gerektiği hesaplandı. Ayrıca, çarpışmadan hemen önce yörüngesinin bir ila altı gün arasında dönmesi gerekiyordu. Bu, tipik “sıcak Jüpiter” ötegezegenlerinin özellikleriyle tamamen örtüşüyor.

Makale, Kepler-56’nın doğduğunda doğal olarak yüksek bir dönme hızına sahip olabileceğini de olasılıklar arasında değerlendiriyor. Ancak bu varsayım, yıldızın çekirdeği ile dış katmanı arasındaki hizalanma sorununu açıklamıyor. Ayrıca, eğer yıldız bu kadar hızlı doğduysa, astronomlar için yeni bir soru ortaya çıkıyor: Bir yıldız doğduğunda neden bu kadar hızlı döner? Tokuno’ya göre bir olasılık, yıldızın genç yaşta bir gezegeni yutarak enerjisini artırmış olması. Böyle bir çarpışma, hem yüksek dönme hızını hem de çekirdek ve dış katman arasındaki uyumsuzluğu açıklayabilir.

kaynak: donanimhaber.com